Turystyka – Zabytki Pałac Barcinek

Pałac w Barcinku – ruiny dawnej rezydencji

Pałac w Barcinku – ruiny dawnej rezydencji nad Kamienicą

W zachodniej części Barcinka, na południowym brzegu rzeki Kamienicy, pośród zabudowań dawnego folwarku, znajdują się ruiny pałacu – jednego z najciekawszych świeckich zabytków Gminy Stara Kamienica. Choć dziś obiekt pozostaje w stanie trwałej ruiny, jego historia sięga XVI wieku i stanowi ważny fragment dziejów miejscowości oraz całego regionu. Historia tego miejsca rozpoczyna się w XVI wieku. W latach 60. XVI stulecia ówcześni właściciele majątku wznieśli w Barcinku renesansowy dwór. Pamiątką po najstarszym założeniu była arkada bramy z datą 1565, umieszczona niegdyś w murze otaczającym rezydencję. Obecny kształt rezydencjonalny obiekt zawdzięcza przebudowie z 1772 roku, kiedy hrabia Sigismund Karl von Rothkirch rozbudował wcześniejsze założenie, tworząc reprezentacyjny barokowy pałac. W tym samym okresie powstała również zachowana do dziś oficyna oraz założenie parkowe otaczające rezydencję.

Przebudowa końca XIX wieku

Kolejny ważny etap w historii pałacu nastąpił około 1890 roku, kiedy obiekt poddano gruntownej przebudowie zgodnej z ówczesnymi trendami architektonicznymi. Wówczas pałac zyskał swój najbardziej charakterystyczny element – kwadratową wieżę zwieńczoną hełmem, z przylegającą półokrągłą dobudówką. Zmieniono także elewacje, nadając im modny w tamtym okresie eklektyczny charakter, a wnętrza powyżej parteru zostały przebudowane i wzbogacone o nowe dekoracje. Nad głównym wejściem znajdował się kartusz herbowy właścicieli, podkreślający reprezentacyjny charakter rezydencji.

Powojenne losy pałacu

Do 1945 roku majątek pozostawał w rękach prywatnych właścicieli. Po zakończeniu II wojny światowej pojawiały się różne koncepcje zagospodarowania obiektu – według przekazów rozważano nawet przeznaczenie pałacu na reprezentacyjną rezydencję wypoczynkową dla najwyższych władz państwowych. Ostatecznie jednak obiekt trafił pod zarząd państwowy, a następnie był użytkowany przez Państwowe Gospodarstwo Rolne. Brak systematycznych remontów, postępująca dewastacja oraz porzucenie budynku w drugiej połowie XX wieku doprowadziły do jego stopniowej degradacji.

Co zachowało się do dziś?

Mimo zniszczeń ruiny nadal pozwalają dostrzec dawną skalę i charakter założenia.

Do dziś zachowały się:

  • charakterystyczna pałacowa wieża ze zdegradowanym hełmem,
  • fragmenty ścian nośnych,
  • relikty pomieszczeń parteru,
  • piwnice,
  • oficyna z XVIII wieku,
  • pozostałości dawnego parku,
  • elementy historycznego układu folwarcznego.
Ślad dawnej świetności

Dziś ruiny pałacu w Barcinku są cichym świadectwem dawnej świetności tego miejsca. Trudno uwierzyć, że obiekt, który obecnie przypomina romantyczną ruinę, był niegdyś reprezentacyjną rezydencją szlachecką, otoczoną parkiem i zabudowaniami gospodarczymi. schodową i dawną emporę kolatorską. Wnętrze oddziela półokrągły łuk tęczowy, a historyczne portale i ostrołukowe okna podkreślają średniowieczny rodowód budowli. Szczególną uwagę zwraca ośmioboczna wieża górująca nad prezbiterium. W jej dolnej partii zachowała się tarcza zegarowa z datą 1802, przypominająca o kolejnych etapach historii tego miejsca.