Turystyka – Zabytki Zamek

Zamek w Starej Kamienicy

Zamek w Starej Kamienicy – historia, która wciąż żyje

W Starej Kamienicy znajdują się ruiny zamku, które od wieków przyciągają badaczy, turystów i miłośników historii. To miejsce niezwykłe – nie tylko ze względu na swoje dzieje, ale także na atmosferę, która pozwala poczuć ducha dawnych epok.

Początki sięgające średniowiecza

Historia zamku może sięgać nawet X wieku, kiedy to – według przypuszczeń – istniał tu jeden z grodów broniących granicy śląsko-czeskiej lub śląsko-saskiej. Strategiczne położenie sprawiło, że miejsce to odgrywało ważną rolę w systemie obronnym regionu. Pierwsza znana wzmianka pochodzi z 1242 roku, kiedy książę Bolesław II Rogatka przekazał zamek wraz z ziemią rycerzowi Siboto Schof. To wydarzenie uznaje się za początek historii jednego z najpotężniejszych rodów śląskich – Schaffgotsch.

Siedziba możnego rodu

Na przestrzeni wieków zamek był rozbudowywany i przekształcany, a jego losy ściśle wiązały się z właścicielami, którzy przez stulecia kształtowali jego znaczenie i wygląd. W kolejnych pokoleniach dobra kamienickie pozostawały w rękach rodu Schaffgotschów i ich przodków. Wśród znanych właścicieli byli m.in. Johannes Heinze, Ulrich Schoff oraz Gotche Schoff I. Szczególną rolę odegrał Gotche Schoff II, którego potomkowie przyjęli nazwisko Schaffgotsch, budując potęgę rodu na Dolnym Śląsku.Zamek dziedziczyli następnie Heinrich oraz Johannes Schaffgotsch, a po nich jego synowie – Heinrich i Peter.

 Wraz z ich bezpotomną śmiercią na początku XVI wieku wygasła kamienicka linia rodu, a majątek przeszedł w ręce rodziny Fischbacherów. Już około połowy XVI wieku dobra ponownie wróciły do Schaffgotschów – właścicielem został Kaspar von Schaffgotsch, który przebudował zamek w okazałą renesansową rezydencję, uznawaną za jedną z najwspanialszych w regionie. Po nim majątek przejął Christoph von Schaffgotsch, a następnie Hans Ulrich von Schaffgotsch. W jego czasach na zamku toczyło się życie pełne splendoru, ale i dramatów. Jednym z najbardziej tajemniczych wydarzeń była tragiczna śmierć Bernharda von Schaffgotscha w 1615 roku, zamordowanego w zamkowych piwnicach przez własnego sługę. Historia ta do dziś budzi emocje i dodaje miejscu nuty mrocznej legendy.

Pożary, wojny i zmieniający się właściciele

Los nie był łaskawy dla zamku. Już w 1616 roku potężny pożar strawił budowlę niemal doszczętnie. Choć została odbudowana, kolejne wydarzenia – w tym Wojna trzydziestoletnia – doprowadziły do jej dalszych zniszczeń. Tragiczny los spotkał również Hansa Ulricha von Schaffgotscha, który został oskarżony o spisek przeciw cesarzowi i stracony. Jego majątek skonfiskowano, a zamek przeszedł w ręce nowych właścicieli.

Nabył go węgierski magnat Nikolaus Pálffy, a następnie pozostawał on w posiadaniu kolejnych rodów – m.in. Gallo oraz Zierotinów. W XVIII wieku właścicielem był Johann Joachim von Zierotin, a później jego syn Ludwig. Ostatnim właścicielem przed ostatecznym zniszczeniem zamku był kupiec jeleniogórski Friedrich Schmidt. Ostateczny cios przyszedł w 1757 roku – kolejny pożar doprowadził do całkowitej ruiny, której już nigdy nie odbudowano. Przez kolejne lata obiekt popadał w zapomnienie, a jego mury służyły jako źródło materiału budowlanego.

Architektura i założenie zamkowe

Zamek został wzniesiony z kamienia na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach około 37 × 55 metrów. Otoczony był fosą, co pozwala zaliczyć go do tzw. zamków wodnych. Do wnętrza prowadził kamienny most, który do dziś stanowi jedną z najbardziej charakterystycznych pozostałości.

W skład założenia wchodziły:

  • dwuskrzydłowy budynek mieszkalny,
  • kilkukondygnacyjna wieża obronna,
  • dziedziniec wewnętrzny,
  • park o powierzchni ok. 6,5 ha z barokową bramą.
Od zapomnienia do odrodzenia

Przez dziesięciolecia ruiny były zaniedbane i stopniowo niszczały. Dopiero w XXI wieku rozpoczęto działania mające na celu ich ratowanie. Od 2010 roku prowadzone są prace porządkowe i zabezpieczające, a od 2015 roku – częściowa rekonstrukcja. Dzięki zaangażowaniu m.in. Gminy Stara Kamienica oraz Fundacji Zamek Chudów zamek zaczyna odzyskiwać swój dawny kształt. Odbudowano most, częściowo wieżę oraz udostępniono piwnice. Ruiny, określane dziś jako „trwała ruina”, stają się coraz bardziej atrakcyjnym punktem na turystycznej mapie regionu.

Miejsce, które pobudza wyobraźnię

Zamek w Starej Kamienicy nie jest dziś monumentalną twierdzą ani w pełni odrestaurowaną rezydencją nie pełni również funkcji ratusza. I właśnie w tym tkwi jego siła. To miejsce autentyczne – pełne historii, niedopowiedzeń i śladów minionych wieków. Spacerując wśród murów, można wyobrazić sobie dawne życie dworskie, usłyszeć echo rycerskich rozmów, a może nawet poczuć atmosferę wydarzeń, które na zawsze zapisały się w historii regionu. Ruiny zamku w Starej Kamienicy to nie tylko zabytek – to żywa opowieść o potędze, tragediach i przemijaniu. To także przykład, że nawet najbardziej zapomniane miejsca mogą odzyskać swoje znaczenie. Dziś zamek powoli wraca do świadomości mieszkańców i turystów, stając się jednym z najcenniejszych elementów dziedzictwa Gminy Stara Kamienica. To miejsce warto zobaczyć – nie tylko oczami, ale przede wszystkim wyobraźnią.

Filmoteka:

Poniżej znajdują się odnośniki do materiałów filmowych o zamku w Starej Kamienicy