Rybnica

Rybnica należy do najstarszych miejscowości Kotliny Jeleniogórskiej, a jej początki sięgają okresu rozwoju średniowiecznej kasztelanii w Starej Kamienicy. Pierwsze zapisy o wsi pojawiają się już w XIII wieku, kiedy w dokumencie księcia śląskiego Bolka I z 20 marca 1288 roku wymieniony jest Henricus Reibnicz – świadek czynności prawnej w Cieplicach. W księdze czynszowej biskupstwa wrocławskiego z 1305 roku Rybnica ujawniona jest jako w pełni istniejąca wieś, co potwierdza wczesne i trwałe osadnictwo na tym terenie. 

W średniowieczu miejscowość stanowiła centrum majątkowe rycerskiego rodu von Reibnitz, który posiadał tutaj rodową siedzibę do roku 1423. W tym okresie wzniesiono również warownię, wzmiankowaną w źródłach jako Laudis palatium, później zapisaną w wersji spolszczonej jako Lausepelz. Pierwsza budowla mogła pełnić funkcje obronne i administracyjne – nic nie stoi na przeszkodzie, by przypuszczać, iż znajdowała się na szlaku komunikacyjnym łączącym Jelenią Górę ze Starymi Jaroszowicami i innymi ośrodkami Kotliny. Zamek prawdopodobnie ucierpiał podczas wojen husyckich w XV wieku, a późniejsza odbudowa oraz kolejna budowla obronna pozostawiły widoczne do dziś ruiny, stanowiące najbardziej rozpoznawalny element lokalnego krajobrazu kulturowego.

Przez wieki Rybnica rozwijała się jako wieś rolnicza i rzemieślnicza, przyciągając osadników oraz wytwórców. W XVII wieku zaczęło kształtować się tu chałupnicze tkactwo, zasilone wiedzą mistrzów z Malinnika; cienkie woale produkowane w Rybnicy cieszyły się dobrą opinią w okolicy. W latach 1741–1743 wzniesiono we wsi wyjątkowy kościół ewangelicki, którego architektura drewniano–szachulcowa i oryginalny układ przestrzenny czyniły go jednym z najciekawszych budynków sakralnych regionu. W I połowie XIX wieku Rybnica była prężnym ośrodkiem tkactwa i rolnictwa – działały tu młyny, folie, liczne warsztaty oraz karczmy, a wieś była znana z hodowli merynosów.

Przełom w dziejach miejscowości nastąpił wraz z poprowadzeniem w latach 1865–1866 linii kolejowej z Jeleniej Góry do Zgorzelca, która przebiega przez Rybnice do dziś. Umożliwiła ona zarówno lokalny rozwój gospodarczy, jak i napływ turystów odwiedzających ruiny zamku, a sama stacja – zbudowana z granitowych bloków – była przez długi czas jedną z najwyżej położonych w regionie. Dramatyczny epizod zapisany został w czasie II wojny światowej, kiedy przez Rybnice przechodził „marsz śmierci” ewakuowanych więźniów obozu pracy z Jeleniej Góry; w okolicy wsi zginęło ponad 50 osób, później ekshumowanych i pochowanych na jeleniogórskim cmentarzu.

Po 1945 roku Rybnica weszła w nowy etap rozwoju jako część Polski, zyskując polską nazwę i nową strukturę społeczną. Z biegiem lat wieś przekształciła się w miejscowość mieszkaniowo–rekreacyjną, czerpiąc korzyści z bliskości Jeleniej Góry, dogodnej komunikacji i pięknego krajobrazu. Dzisiejsza Rybnica to miejsce świadczące o sile historii regionu – spotkanie średniowiecznych tradycji, dawnego rzemiosła i nowoczesnego, spokojnego stylu życia Dolnego Śląska.

Dziedzictwo kulturowe i walory krajobrazowe

Rybnica zachowała wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne i kulturowe. Wśród najważniejszych obiektów wyróżniają się:

• kościół parafialny pw. św. Katarzyny, gotycki, z XIV/XV wieku, przebudowany w XVIII w. Barokowe wyposażenie wnętrza oraz gotycka chrzcielnica z XV w.

• zamek w ruinie, z XIV w, przebudowany w XVIII w. – Choć tradycja łączy budowlę z czeskim królem Karolem IV, badania wskazują, że zamek w obecnym kształcie powstał dopiero w XV lub XVI wieku i był później kilkukrotnie przebudowywany. Obiekt był prostokątną, trójkondygnacyjną budowlą wzniesioną z granitu, z charakterystycznym ryzalitem i stromymi dachami. Dziś z zamku zachowały się mury, zasypane piwnice oraz fragmenty detalu architektonicznego, tworząc malowniczą ruinę nad Doliną Bobru.

• Słoneczny trakt -ścieżka rowerowa i piesza -Malownicza trasa łącząca Rybnicę z Wojcieszycami i Zimną Przełęczą – świetna zarówno dla rowerzystów, jak i spacerowiczów, oferująca piękne widoki i kontakt z naturą.

• Park Krajobrazowy Doliny Bobru – rejon wokół Rybnicy leży u bram tego rozległego parku krajobrazowego, który oferuje liczne szlaki piesze i rowerowe, punkty widokowe oraz unikalne formacje geologiczne w dolinie rzeki Bóbr.

Formy ochrony przyrody:

według danych Centralnego Rejestru From Ochrony Przyrody (CRFOP) z dnia 30.06.2017 na obszarze wsi Kopaniec znajdują się 4 formy ochrony przyrody:

• Park Krajobrazowy Doliny Bobru

Dawne nazwy miejscowości

• 1228 – Reibnicz
• 1305 Rybnitz
• 1345 Rybenicz
• 1369 Reibenicz
• 1393 Reibnicz
• 1668 Reibnitz
• 1677 Reimnitz
• 1726 Reinnz, Reibnitz
• 1945 Rybnik, Rybnica

Rybnica dziś

Dzisiejsza Rybnica to aktywna i rozwijająca się miejscowość gminy Stara Kamienica, która łączy spokojny charakter z wygodnym dostępem do miasta – zaledwie kilka minut dzieli ją od Jeleniej Góry, a lokalna linia kolejowa ułatwia codzienne dojazdy. W centrum życia społecznego stoi zaangażowanie mieszkańców: działa tu zespół folklorystyczny Rybniczanki, klub piłkarski Juvenia oraz liczni przedsiębiorcy tworzący lokalny rynek usług i budownictwa. Otoczona pięknymi widokami Pogórza Izerskiego i Karkonoszy, Rybnica przyciąga osoby ceniące rekreację, spacery, jazdę konną oraz spokojny styl życia z dala od miejskiego pośpiechu. Ruiny zamku na wzgórzu, bliskość atrakcyjnych szlaków rowerowych i spacerowych, a także łatwy dostęp do terenów Parku Krajobrazowego Doliny Bobru sprawiają, że Rybnica staje się interesującym punktem na mapie turystycznej regionu. Nad miejscowością górują pozostałości dawnej warowni – symbol historii i wyjątkowej tożsamości Rybnicy, nadający krajobrazowi niepowtarzalny charakter.

Bibliografia:

Słownik geografii turystycznej Sudetów – Góry Izerskie, praca zbiorowa pod red. Marka Staffy, 1989 r.