Kopaniec

Początki Kopańca sięgają XIV wieku – wieś po raz pierwszy wzmiankowano w 1343 roku, w dokumencie dotyczącym sprzedaży lasów sygnowanym przez księcia Henryka Jaworskiego. Już wtedy stał tu kościół, co potwierdza trwałość i znaczenie osadnictwa. Jednak historia okolicy jest znacznie starsza: w pobliżu znajdują się miejsca przedchrześcijańskiego kultu, takie jak Babia Przełęcz z Placem Czarownic czy Wolframowe Źródło, świadczące o znacznie wcześniejszej obecności człowieka. Kopaniec rozwijał się także dzięki poszukiwaniom złota i drogich kamieni, które prowadzono tu aż do końca XVIII wieku. W kolejnych stuleciach wieś szybko się rozwijała. Od 1520 roku działała tu gmina ewangelicka, a w XVII i XVIII wieku Kopaniec przeżywał okres największego rozkwitu – funkcjonowały dwa kościoły, dwa młyny, dwie szkoły, folwark oraz liczne domy handlowe. Intensywnie rozwijało się tkactwo związane z uprawą lnu, a charakterystyczne domy przysłupowe, stojące tu do dziś, są świadectwem tej tradycji. W XVIII wieku powstała także kolonia Ramberg, a w XIX wieku – szkoła haftu i koronkarstwa o dużej renomie, produkująca m.in. koronki brukselskie i brabanckie. Pod koniec XIX wieku Kopaniec zmienił się w wieś letniskową, korzystającą z radoczynnych źródeł i rosnącej popularności turystyki. W 1890 roku pojawili się pierwsi wczasowicze, a w latach 20. XX wieku odwiedzały ją już setki gości rocznie. W 1908 r. zaświeciła tu pierwsza żarówka elektryczna, a kilka lat później rozpoczęto budowę wodociągów. W 1922 roku przed kościołem stanął pomnik mieszkańców poległych w I wojnie światowej. Choć rok 1927 przyniósł dramatyczne zniszczenia po dwóch gwałtownych nawałnicach, które zalały i uszkodziły znaczną część zabudowy, wieś szybko się odbudowała, pozostając ważnym miejscem turystycznym regionu.

Międzylesie – urokliwy przysiółek Kopańca

Międzylesie to spokojny, malowniczy przysiółek Kopańca, położony na styku lasów i otwartych łąk, z tradycyjną rozproszoną zabudową typową dla Gór Izerskich. Stanowi doskonały punkt wyjścia na piesze i rowerowe wędrówki w kierunku Wrzosówki, Ciemniaka i Wilczych Płóczek. Kameralny charakter, naturalny krajobraz i zachowane stare siedliska nadają Międzylesiu wyjątkowy, sielsko-górski klimat.

Dziedzictwo kulturowe i walory krajobrazowe

Kopaniec zachował wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne i kulturowe. Wśród najważniejszych obiektów wyróżniają się:

• kościół pw. św. Antoniego – z bogatym wyposażeniem i barokowymi epitafiami, po gruntownej renowacji wnętrza i dachu,

• Kamienne Wały – tajemniczy obiekt archeologiczny wymagający dalszych badań,

• zabytkowe słupy ogłoszeniowe – jedne z nielicznych zachowanych na Dolnym Śląsku,

• cmentarz i kaplica grobowa J.S. Brauna,

• zabytkowe domy przysłupowe – charakterystyczne dla tradycji tkackiej,

Formy ochrony przyrody:

według danych Centralnego Rejestru From Ochrony Przyrody (CRFOP) z dnia 30.06.2017 na obszarze wsi Kopaniec znajdują się 4 formy ochrony przyrody:

• Zespół Przyrodniczo Krajobrazowy Kamienickie Wzgórza;
• Natura 2000 Specjalne Obszary Ochrony – Łąki Gór i Pogórza Izerskiego
• Natura 2000 Obszary Specjalnej Ochrony – Góry Izerskie
• Rezerwat Krokusy

Walory krajobrazowe i środowisko

Kopaniec należy do najbardziej malowniczych części Gór Izerskich. Wieś rozciąga się na wysokości ok. 450–800 m n.p.m. i obejmuje dwa piętra klimatyczne regionu 

W okolicy znajdują się liczne punkty widokowe i wyjątkowe miejsca:

• Młyniec, Popiel, Wiśniowa, Sowi Kamień, Ciemniak, Wrzosówka, Babia Przełęcz,

• Wilcze Płóczki, Kozia Szyja, Wolframowe Źródło, Pogańska Kaplica,

• Izerskie Garby, Bobrowe Skały, Zakręt Śmierci, Wysoki Kamień, Kopalnia Stanisław.

Dawne nazwy miejscowości

• 1343 Borau, Syfridshau
• 1747 Seiffershau
• 1945 Zalesie
• 1946 Kopaniec^[6]

Kopaniec dziś

Współczesny Kopaniec to miejsce o silnej tożsamości i aktywnej społeczności. Mieszkańcy kultywują tradycje regionalne, rozwijają życie kulturalne, dbają o krajobraz i zabytki. Wieś oferuje dobre warunki do życia, turystyki i rekreacji: szkołę, bazę noclegową, szlaki turystyczne, miejsca wypoczynku i liczne inicjatywy społeczne.

To malownicza, pełna historii i naturalnego uroku miejscowość, która łączy bogatą przeszłość z nowoczesnymi aspiracjami i aktywnym rozwojem.

Bibliografia:

Słownik geografii turystycznej Sudetów – Góry Izerskie, praca zbiorowa pod red. Marka Staffy, 1989 r.