FORUM ZIEMI IZERSKIEJ

Forum Ziemi Izerskiej – w poszukiwaniu społeczności bioregionalnej

14 marca 2026 r. w Artystycznej Galerii Izerskiej w Kromnowie spotkamy się jako mieszkańcy i mieszkanki Pogórza Izerskiego, aby wspólnie przyjrzeć się tej krainie, w całej okazałości jej znaczeń, form i elementów — krajobrazu, klimatu, historii, ludzi i ich relacji z tą ziemią. 

Forum Ziemi Izerskiej to spotkanie mieszkańców z osobami, które od lat badają i opisują ten region: jego przyrodę, historię, gospodarkę i przemiany społeczne. To wydarzenie tworzone i finansowane oddolnie, przez społeczność i dla społeczności.

Chcemy wspólnie poszukać odpowiedzi na pytania:

  • czym jest Pogórze Izerskie jako kraina przyrodnicza i kulturowa?
  • czy istnieje coś takiego jak „Ziemia Izerska” czy “Izery”?
  • Co składa się na genius loci tej krainy, co stanowi o jej charakterze i tożsamości?

Co wydarzy się podczas Forum?

Forum Ziemi Izerskiej to spotkanie popularno-naukowe, podzielone na cztery panele tematyczne (Obszar, Przyroda, Gospodarowanie, Współczesność). Każdy dwugodzinny panel składa się z części wykładowej (ok.1h) i z dyskusji otwartej dla wszystkich uczestników spotkania. Poruszamy tematy kluczowe dla zrozumienia historii i natury naszego regionu, a także rozmawiamy o kwestiach ważnych dla nas dzisiaj, o zachodzących zmianach i perspektywach przyszłości.

Program:

Sobota – Wykłady, prezentacje, rozmowy

1. Obszar  (10:00- 11:40)

  • Arkadiusz Lipin (Magazyn “Góry Izerskie”) – Ziemia izerska, a więc czyja? Pogórze i Góry Izerskie jako historyczne pogranicze
  • Henryk Dumin (Muzeum Karkonoskie) – Niematerialne dziedzictwo kulturowe na obszarze Podsudecia po 1945 roku
  • Janusz Korzeń  (Towarzystwo Karkonoskie) – Wartości przyrodniczo-krajobrazowe i kulturowe Gór Izerskich i zasady ich ochrony w ramach planowanego Izerskiego Parku Krajobrazowego
  • Jędrzej Cyganik  (Stowarzyszenie ISERIS) – Bioregion izerski – krajobraz, społeczność i ich współzależności

2. Przyroda  (12:00-13:40)

  • Dariusz Kuś (Karkonoski Park Narodowy) – Mroczna Puszcza wczoraj, dziś i jutro. O historii eksploracji górskich lasów, zmianach w ekosystemach i wyzwaniach na przyszłość.
  • Grzegorz Hajnowski (Karkonoski Park Narodowy) – Ekosystemy Pogórza Izerskiego – zależności między zwierzętami, roślinnością i człowiekiem
  • Marek Malicki (Uniwersytet Wrocławski) – Izerskie łąki: dlaczego warto je chronić?

3. Gospodarowanie (14:00-15:40)

  • Małgorzata Maszkiewicz (Fundacja Dolina Domów Przysłupowych) – Architektura sudecka na Pogórzu Izerskim – dom jako przestrzeń pracy i życia
  • Stanisław Wilk (Muzeum Karkonoskie) – Średniowieczne huty szkła. Przyczynek do badań dziejów Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego
  • Małgorzata Ogonowska (Muzeum Tkactwa i Lnu)- Tkactwo na Dolnym Śląsku – historia, surowce, tkaniny (z uwzględnieniem specyfiki Pogórza Izerskiego)

4. Współczesność (16:00-18:00)

  • Szymon Surmacz (Burmistrz gminy Leśna) – Przerwana tożsamość. Przemiany cywilizacyjne na Pogórzu Izerskim po 1945r.
  • Arkadiusz Lipin (Magazyn “Góry Izerskie”) – Dziesięć izerskich celów strategicznych – kierunki zrównoważonego rozwoju
  • Agnieszka Pajączkowska (Stowarzyszenie ISERIS) – Mapa współczesnej kultury izerskiej – osoby, inicjatywy, utwory nawiązujące do “izerskości”

WYDARZENIE TOWARZYSZĄCE

Spacer krajoznawczy po Kopańcu z Leszkiem Różańskim

Niedziela, godz. 10:00

Kto organizuje Forum?

Stowarzyszenie ISERIS

Jędrzej Cyganik, Agnieszka Pajączkowska i Ewa Kulka Podwińska

Kontakt:

stowarzyszenieiseris@gmail.com

Dlaczego to robimy?

Ziemia Izerska, podobnie jak inne “ziemie odzyskane”, dopiero od kilku pokoleń pisze swoją historię w języku polskim. Poprzedni mieszkańcy zniknęli stąd 80 lat temu, zabierając ze sobą tradycje i pieśni, ale pozostawiając trwały ślad swojej kultury materialnej w krajobrazie. Pustkę kulturową izerskich wsi i domów przysłupowych przez ostatnie 80 lat starali się wypełnić Polacy, którzy w kolejnych falach migracyjnych docierali do krainy nad Kwisą. 

Po transformacji lat 90. zmieniał się profil gospodarczy regionu, za nim zmieniała się struktura społeczna i następowały kolejne migracje. Młodzi ludzie wyjeżdżali stąd do miast w poszukiwaniu lepszego życia, a na ich miejsce przyjeżdżali inni, często z miast, w poszukiwaniu tego samego.

My – organizatorzy tego spotkania – należymy do tej drugiej grupy. Mieszkamy tu z wyboru, przyjechaliśmy z różnych stron, często motywowani opowieścią o żywej i aktywnej społeczności sąsiedzkiej, która tworzy nową jakość współzamieszkiwania. Ta opowieść okazała się prawdziwa – prawdopodobnie nie ma w Polsce drugiej krainy, gdzie tak duża grupa mieszkańców byłaby połączona tak gęstą siecią relacji, znajomości i współpracy. Organizujemy to Forum, by lepiej zrozumieć naszą krainę – co w sobie zawiera, czego potrzebuje i czym może się stać. 

W obliczu niepewnej przyszłości i dziejących się tu i teraz kryzysów, chcemy wracać do tego, co najbliższe — do miejsca, w którym żyjemy i współtworzyć w nim świadomą, odporną społeczność, pogłębiając poczucie bezpieczeństwa, przynależności i sensu.

Jeśli to również Twoja potrzeba, – dorzuć się do organizacji wydarzenia!

Przyjdź, posłuchaj i weź aktywny udział w tworzeniu żywej izerskiej kultury.